Een leeslijst à la Ralph
Een zorgvuldig samengestelde lijst met geweldige boeken over het leven in NYC waarin stijlvolle pagina's en stijlvolle plekken elkaar vindenEen leeslijst à la Ralph
Kunstenaar worden is een kans grijpen, een uitdaging aangaan. Kan ik het verhaal vertellen dat ik in mijn hoofd heb? Misschien is dat wel de reden waarom zoveel schrijvers, kunstenaars én designers zich tot New York City aangetrokken voelen. Het is een podium voor ambitie. De straten, mensen, gebouwen en de uiteenlopende stijlen provoceren dagelijks: wie ben jij en wat heb je ons te bieden? De kunstenaars die een tijdperk weten vorm te geven, zijn degenen die deze uitdaging aan durven te gaan. Hun werk is een reactie op het levendige tableau van de stad, dat voortdurend verandert en zijn mystiek en aantrekkingskracht behoudt. Daarom hebben we een lijst samengesteld van auteurs die deze vormende kracht van New York hebben weten vast te leggen.
Deze omstreden roman, die zich afspeelt in 1933, begint met een bruiloft op Stuyvesant Square van het Boheemse koppel Kay Leiland Strong en Harald Petersen, die 'te energiek en ondernemend zijn om zich door conventies te laten beperken.' Kay is een kunstenares die altijd tuinbroeken draagt, en Harald is een toneelschrijver met een passie voor bruine suède schoenen. Kay heeft op de Vassar-universiteit zeven huisgenoten – The Group – die samen vastbesloten zijn te voorkomen dat ze 'net als vader en moeder stoffig en bang worden.' We volgen deze keurige vrouwen, voornamelijk uit de hogere klasse, tijdens hun zoektocht naar huwelijk, onafhankelijkheid, ontgoocheling en onbeantwoorde liefde. De controverse rond het boek ontstond door de openhartige beschrijvingen van vrouwelijke verlangens (die ook nu nog behoorlijk pikant zijn), maar de blijvende impact ervan ligt in de beschrijving van de manier waarop de sociale werelden van de stad een vriendinnengroep beïnvloeden. Het is de voorloper van Sex & The City, Girls en vele andere generatievertellingen.
Op de redactie van The New York Times ging het gerucht dat Cunningham afstamde van de Pilgrim Fathers, maar hij bleek afkomstig uit de Iers-katholieke middenklasse en leefde als een modemonnik in een appartement boven Carnegie Hall. Drie decennia lang fotografeerde hij de inwoners van New York in zijn inmiddels iconische blauwe Franse werkjas en chino’s, terwijl hij overal naartoe fietste. Vrouwen die hun hoge hakken verruilen voor sneakers, elegant geklede New Yorkers die zich tussen de plassen door bewegen – Cunningham legde ze allemaal vast. “Constante verandering is de adem van de mode,” schrijft hij in deze memoires, waarin hij zijn coming-of-ageverhaal deelt met de evenwichtigheid en het elan die ook zijn foto’s uitademen. Een jonge homoseksuele man, gefascineerd door 'de glitter en praal van Park Avenue', settelt in de stad met de droom om hoedenmaker te worden. Hij ontsnapt aan zijn verleden en slaagt er op een eigen manier in om zichzelf te vinden.
In de zomer van 1948, op uitnodiging van het tijdschrift Holiday, nam E.B. White de trein van Brooklin, Maine naar Manhattan wat hem de kans gaf om de levendigheid van zijn oude vertrouwde plekken nogmaals te beleven. Het resultaat is een van de beste essays over New York. Zijn stiefzoon Roger Angell omschrijft het als een “... hele stad samengevat in 7.500 woorden.” Dit essay is in een middag uit te lezen en laat de lezer genieten van White’s scherpe observaties, zoals: “Mensen zouden niet naar New York moeten verhuizen, tenzij ze bereid zijn om pech te omarmen om hun geluk te beproeven.” Daarnaast evalueert hij op koele wijze de veranderende metropool. De 'essentiële spanning' van de stad is intact, maar White merkt een nieuwe stemming op: “De stad is voor het eerst in haar lange geschiedenis kwetsbaar om verwoest te worden.” White schreef in de schaduw van een potentiële nucleaire oorlog, maar zijn toespelingen op de kwetsbaarheid van de stad zijn vandaag de dag alleen maar relevanter geworden. New York blijft een surrealistisch experiment qua beschaving en samenleving. De inwoners geven er hun eigen draai aan en creëren een uniek gevoel van hun identiteit.
In The Great GatsbyT schetst Fitzgerald een krachtig en romantisch beeld van New York: “De stad, gezien vanaf de Queensboro Bridge, is altijd de stad zoals men haar voor het eerst ziet, in haar eerste vurige belofte van al haar mystiek en schoonheid.” In The Crack-Up, een verzameling essays van Fitzgerald die na zijn vroege dood in Hollywood – waar hij destijds woonde – werd gepubliceerd, biedt hij een ander perspectief op zijn visie, nu gevormd door ervaring. In het verhelderende en prachtig geschreven essay My Lost City vangt Fitzgerald de euforie vanaf het moment dat de stad haar poorten opent, en men zich in een nevelige gloed van alcohol en roem tussen taxi’s, nachtclubs en privéappartementen beweegt. Er is wellicht niets dat dit gevoel overtreft. En dan de herfst, wanneer een verblijf in Manhattan onwerkelijk begint te voelen, alsof je door een decor danst of een acteur bent die een rol speelt. “Zo neem ik afscheid van mijn verloren stad”, schrijft Fitzgerald. “In de vroege ochtend, gezien vanaf de veerboot, fluistert ze niet langer over fantastische successen en eeuwige jeugd.”
Dit confronterende boek is de vrucht van Baldwins ervaringen als zwarte man die laveerde tussen het comfort en de gezinsdruk in Harlem en de openheid van en drang om te experimenteren in Greenwich Village. Het is een typisch New Yorks verhaal, waarin een verrassende en schokkende dood centraal staat, en waarin een groep vrienden en geliefden de nasleep ervan probeert te begrijpen. Baldwin wilde dat zijn proza als jazz zou lezen en opent met de beroemde metafoor van 'de beat' die voelbaar is in de stad en de levens van haar bewoners lijkt te sturen. Zijn personages – een jazzdrummer, een worstelende romanschrijver, een zuidelijke schone en een aspirant-acteur – zoeken op straat, in nachtclubs en in concertzalen naar vermaak om aan de realiteit te ontsnappen. Baldwins vurige proza beschrijft een New Yorkse levensstijl die soms overweldigend kan zijn en soms precies is wat een mens nodig heeft.
In deze prachtige verzameling korte verhalen keert Franny Glass na haar studie – terwijl ze worstelt met een 'kleine zenuwinzinking' – terug naar het appartement van haar familie aan de Upper East Side. De aanleiding voor haar inzinking is een date tijdens een een college football-weekend. Franny komt aan op het station in een 'jas van geschoren wasbeer', waarmee ze zich onderscheidt van de meisjes in typische 'kasjmier truien en flanellen rokken'. Ze ergert zich mateloos aan het storende gedrag van haar pretentieuze vriendje Lane. In Manhattan is het haar broer, de acteur Zooey, die Franny helpt haar gemoedstoestand weer op de rails te krijgen en haar begeleidt naar de acceptatie van een gebroken en imperfecte wereld. Deze verhalen vormen een sjabloon voor een specifiek soort leven in New York: intellectueel, kwetsbaar, kritisch, glamoureus en excentriek. Dit sjabloon zien we later terug in de films van Woody Allen en Wes Anderson en het heeft een blijvende indruk gemaakt op talloze literaire aspiranten.
In december 1948 beschreef Highsmith in haar dagboek een buitengewone ontmoeting met een society-dame terwijl ze bij Bloomingdale's werkte: “Hoe we elkaar bekeken – ik en deze intelligent ogende vrouw!” Diezelfde avond legde ze thuis de basis voor het plot van wat The Price of Salt zou worden. In het boek heeft Therese, een jonge decorontwerpster, een affaire heeft met Carol, een elegante, getrouwde vrouw die midden in een scheiding zit. In tegenstelling tot veel andere films en romans uit die tijd, leidt de relatie tussen Therese en Carol niet tot ellende of maatschappelijke veroordeling; Highsmith geeft haar geliefden een happy end. Het boek groeide uit tot een underground cultklassieker, met meer dan een miljoen verkochte exemplaren in paperback. De roman is rijk aan prachtige beschrijvingen van New York in het midden van de vorige eeuw – van bont en suède tot crèmekleurige auto’s – en onthult daarnaast de verborgen codes en betekenissen die onder het oppervlak schuilgaan, dichter bij de verboden verlangens.
Dit ongebruikelijke boek heeft de reputatie het enige boek over jazz te zijn dat jazzmuzikanten daadwerkelijk kunnen appreciëren. Dyer improviseert met biografische feiten en spint ze tot een reeks fictieve portretten van grootheden als Lester Young, Charles Mingus, Bud Powell en Chet Baker. Zijn benadering brengt ons dichter bij de geest van de muzikanten en laat ons ervaren hoe het is om in muziek te leven en muziek te maken vanuit iemands geschiedenis, herinneringen en zonden. Harlem, The Village, Broadway, de lange avenues, de ochtenden met katerleed en de swingende nachten – de stad is onlosmakelijk verbonden met het verhaal van deze jazzlevens die zich op een andere toonhoogte en op een ander niveau afspelen. Dyer verweeft door het hele verhaal virtuoze observaties en terloopse opmerkingen: “Bij Chet deed de muziek al het werk. Hij hoefde alleen maar de gekwetste tederheid naar boven te halen die in die oude nummers verscholen ligt.” Het is een boek dat je uitleest en dat je, al terugbladerend naar de eerste pagina, opnieuw wilt beleven.
