Alle hens aan dek
De kunst van het bouwen en restaureren van klassieke boten leren bij de Internationale school voor jachtrestauratie in Newport, Rhode Island in AmerikaHet is een oud gezegde dat vaak op de kade te horen is: de twee mooiste dagen voor booteigenaren zijn de dag dat ze de boot kopen, gevolgd door de dag dat ze 'm weer verkopen. Door een veeleisend onderhoudsregime en een grillig temperament kan zelfs het kleinste zeewaardige schip een eigenaar tot waanzin drijven. Maar dat geldt niet voor een selecte groep leerlingen en instructeurs in Newport, Rhode Island. Op de International Yacht Restoration School, gelegen op een terrein van 12.000 m² van de haven en heel toepasselijk op slechts een paar minuten loopafstand van de drukke jachthaven, vinden zelfs de meest verweerde, vervallen schepen een tweede leven.
De school, die in 1993 werd opgericht door maritiem kunstenaar John Mecray en filantroop Elizabeth Meyer, was oorspronkelijk bedoeld voor mensen die geïnteresseerd waren in een strikt curriculum gericht op houten zeiljachten. In de afgelopen dertig jaar is de bescheiden studentenpopulatie – een mix van zowel mensen die van de middelbare school als van het vervolgonderwijs komen en mensen die op zoek zijn naar een tweede carrière – uitgegroeid tot een groep van mensen die hun tanden in deze niche-gemeenschap willen zetten, in de hoop hun vaardigheden toe te passen op andere kunstvormen, van digitale modelleertechnieken tot complexe elektrische systemen.
Al met al bestaat de groep normaal gesproken uit maximaal zeventig ambachtslieden per semester, die deelnemen aan een tweejarig programma waarvoor zowel technische vaardigheden als een aangeboren liefde voor ingewikkeld handwerk nodig zijn. Op een doorsnee dag vermengen de zonnestralen zich met houtsnippers in de grote werkplaats en echoot het gehamer via de hoge plafonds – nog stammend uit de tijd dat de school in gebruik was als de Newport Steam Factory, halverwege de 19de eeuw – door het gebouw. De hoofddocent scheepsbouw en -restauratie van de school, Warren Barker, een veteraan die het programma twintig jaar geleden voltooide, begeleidt zijn leerlingen bij hun projecten in het tweede jaar.
“Wat ik zo mooi vind aan de boten, is dat ze ondersteboven staan wanneer we met ons werk beginnen, en dat ze dan net op beeldhouwwerken lijken”, mijmert hij. Barker, geboren en getogen in Maine, ontdekte de liefde voor boten al vroeg, toen hij en zijn vader er zelf een bouwden. 38 jaar later, met ervaring in de meubelmakerij, de bouw en uiteraard het bouwen van boten op maat, is die fascinatie intact gebleven.
“Wanneer we ze weer omdraaien, lijken ze te veranderen in een super kostbaar meubelstuk en het allermooiste is dan dat je dat meubelstuk oppakt en het in het water gooit”, voegt hij daaraan toe. “Dat verandert het hele karakter van een schip en dat heb ik altijd al geweldig gevonden. Daarom zeg ik altijd tegen leerlingen: 'Als je dit voor elkaar krijgt, kun je op water lopen'.”
Melissa Conlon, in het verleden art director voor films, is ook een alumnus van de opleiding. Net als haar klasgenoten praat ze heel liefdevol over elke boot, alsof ze het over een vrouwelijke geest op volle zee heeft. En na een paar jaar te hebben doorgebracht op een aantal verschillende schoeners, is de in Rhode Island geboren en getogen Melissa de schepen nog veel meer gaan waarderen. “Ik vind het fantastisch om aan boord te klimmen, problemen op te lossen en iets terug te doen voor een schip dat zó levendig lijkt door de manier waarop het voor je zorgt als je onderweg bent”, legt ze uit met het nodige zeemansjargon. “Het duurde niet lang voor ik meer wilde weten over de bouw – de systemen en diverse andere onderdelen van het schip.” “Het duurde niet lang voor ik meer wilde weten over de bouw – de systemen en diverse andere onderdelen van het schip.”
Nadat de romantiek van een opvallende boeg of een aanzwellend zeil afneemt, wordt de veiligheidsbril opgezet en een boot gedemonteerd om het eikenhouten frame te onthullen, een onderdeel dat zo kwetsbaar maar essentieel is dat het vaak wordt vergeleken met een ribbenkast. De teams gaan in groepjes van drie tot vijf man acht uur per dag, vijf dagen in de week aan de slag om een noodlijdend vaartuig – dat vaak door iemand uit de buurt wordt gedoneerd – op te knappen om het weer in oude glorie te herstellen. Tijdens haar tijd op de school, “Begon mijn team aan een Beetle Cat die was omhuld met glasvezel, we gaan ervan uit dat de boot was gerepareerd met ijzer, dat onvermijdelijk was gaan rotten”, herinnert Conlon zich. “We hebben hem gesloopt, en zoveel mogelijk van de constructieonderdelen bewaard om als referentiemateriaal te gebruiken, en al het glasvezel weggehakt om de planklijnen bloot te leggen.”
Barker, zelf een ervaren scheepsbouwer, ziet kansen om het vakwerk van ambachtslieden te laten stralen in de meest gammele exemplaren. “Hoe slechter de staat waarin ze verkeren, des te beter voor ons”, legt hij uit. “We willen ze graag zo afgetuigd mogelijk, omdat je het meeste leert als je het hele schip opnieuw moet opbouwen. Bovendien is het een mogelijkheid om te ontdekken hoe ze werden gebouwd. Wie waren die mensen die het schip hebben gebouwd? Vanuit welk idee hebben ze het gebouwd?”
Het proces van het in ere herstellen van een boot kan vreselijk frustrerend zijn, maar altijd is er dat vooruitzicht van een bijzonder bevredigend resultaat. Door de jaren heen heeft de school aan alle soorten schepen gewerkt, van een prachtige Ruweida V 'R'-klasse zeilboot uit 1926, die werd ontworpen door de alom geprezen Starling Burgess, tot het Corsair-jacht van J.P. Morgan dat in 1891 werd gebouwd en een lengte van wel 83 meter heeft.
“Je moet altijd het grotere plaatje voor ogen houden”, spreekt Colon uit ervaring. “Misschien werk je zelfstandig aan een onderdeel van de boot, maar je helpt het team hoe dan ook vooruit. Elke dag is weer anders, maar je kunt ervan uitgaan dat er altijd een moment gaat komen waarop je je met je handen in je zij staat af te vragen hoe je het hout zover gaat krijgen dat het doet wat jij wilt.”
Elk jaar, in juni, is het moment daar: de jaarlijkse tewaterlating die samenvalt met de diploma-uitreiking van de IYRS. Die dag, waaraan vele late avonden in de werkplaats en vele last-minute aanpassingen voorafgaan, is een dag des oordeels op de jaarkalender, waarbij vrienden, familie en lokale toeschouwers zich verzamelen, hun adem inhouden en toekijken hoe de nieuwe boten moeiteloos te water glijden.
- FOTOGRAAF: READ MCKENDREE
