Een wilde rit
De eigenzinnige, in de vergetelheid geraakte sport skijøring krijgt een 21-eeuwse make-over in de bergen van het Amerikaanse westenEr doen verschillende verhalen de ronde over hoe de sport die wij als skijøring kennen is ontstaan, maar ergens aan het eind van de 18e eeuw had een skiër in St. Moritz een gewaagd idee: hij zou zich laten voorttrekken door een paard. "Het begon met hotelgasten, hoofdzakelijk vrouwen, die door het dorp werden getrokken door bereden paarden," vertel Alfredo "Lupo" Wolf tijdens een telefoongesprek vanuit zijn thuisbasis in Zwitserland. Wolf, die in het verleden zowel aan skiën als skijøring deed, is nu de favoriete instructeur voor gasten van het Kilm Hotel in St. Moritz en een fervente beschermheer van de skijøring-geschiedenis.
Het was pas in 1906 dat skijøring uitgroeide tot een echte wedstrijdsport, met dank aan een groep lokale bewoners die een tocht uitzetten van het centrum van St. Moritz naar het naastgelegen dorp Champfèr en weer terug, een tocht van ongeveer 3,2 kilometer. "De tocht kostte 20 minuten en 22 seconden en het winnende paard heette Blitz," vertelt Wolf. Vanaf dat moment werd het kleine maar blitse bergdorp een synoniem voor skijøring. In 1907 werden er groepswedstrijden geïntroduceerd op het bevroren centraal gelegen meer, waar lokale legendes als Charly Badrutt en Dury Casty hun sporen verdienden. Deze wedstrijden vinden nu, 113 jaar later, nog steeds drie keer per jaar plaats en skijøring wordt nog steeds gedaan als vrijetijdsactiviteit, soms in eigenzinnige, over-de-top varianten waarin het paard wordt vervangen door een Ski-Doo of een prachtige vintage auto of mogelijk zelfs een helikopter. Uiteindelijk eindigt het gewoonlijk met een drankje en gelach.
Er doen verschillende verhalen de ronde over hoe de sport die wij als skijøring kennen is ontstaan, maar ergens aan het eind van de 18e eeuw had een skiër in St. Moritz een gewaagd idee: hij zou zich laten voorttrekken door een paard. "Het begon met hotelgasten, hoofdzakelijk vrouwen, die door het dorp werden getrokken door bereden paarden," vertel Alfredo "Lupo" Wolf tijdens een telefoongesprek vanuit zijn thuisbasis in Zwitserland. Wolf, die in het verleden zowel aan skiën als skijøring deed, is nu de favoriete instructeur voor gasten van het Kilm Hotel in St. Moritz en een fervente beschermheer van de skijøring-geschiedenis.
Het was pas in 1906 dat skijøring uitgroeide tot een echte wedstrijdsport, met dank aan een groep lokale bewoners die een tocht uitzetten van het centrum van St. Moritz naar het naastgelegen dorp Champfèr en weer terug, een tocht van ongeveer 3,2 kilometer. "De tocht kostte 20 minuten en 22 seconden en het winnende paard heette Blitz," vertelt Wolf. Vanaf dat moment werd het kleine maar blitse bergdorp een synoniem voor skijøring. In 1907 werden er groepswedstrijden geïntroduceerd op het bevroren centraal gelegen meer, waar lokale legendes als Charly Badrutt en Dury Casty hun sporen verdienden. Deze wedstrijden vinden nu, 113 jaar later, nog steeds drie keer per jaar plaats en skijøring wordt nog steeds gedaan als vrijetijdsactiviteit, soms in eigenzinnige, over-de-top varianten waarin het paard wordt vervangen door een Ski-Doo of een prachtige vintage auto of mogelijk zelfs een helikopter. Uiteindelijk eindigt het gewoonlijk met een drankje en gelach.
Er doen verschillende verhalen de ronde over hoe de sport die wij als skijøring kennen is ontstaan, maar ergens aan het eind van de 18e eeuw had een skiër in St. Moritz een gewaagd idee: hij zou zich laten voorttrekken door een paard. "Het begon met hotelgasten, hoofdzakelijk vrouwen, die door het dorp werden getrokken door bereden paarden," vertel Alfredo "Lupo" Wolf tijdens een telefoongesprek vanuit zijn thuisbasis in Zwitserland. Wolf, die in het verleden zowel aan skiën als skijøring deed, is nu de favoriete instructeur voor gasten van het Kilm Hotel in St. Moritz en een fervente beschermheer van de skijøring-geschiedenis.
Het was pas in 1906 dat skijøring uitgroeide tot een echte wedstrijdsport, met dank aan een groep lokale bewoners die een tocht uitzetten van het centrum van St. Moritz naar het naastgelegen dorp Champfèr en weer terug, een tocht van ongeveer 3,2 kilometer. "De tocht kostte 20 minuten en 22 seconden en het winnende paard heette Blitz," vertelt Wolf. Vanaf dat moment werd het kleine maar blitse bergdorp een synoniem voor skijøring. In 1907 werden er groepswedstrijden geïntroduceerd op het bevroren centraal gelegen meer, waar lokale legendes als Charly Badrutt en Dury Casty hun sporen verdienden. Deze wedstrijden vinden nu, 113 jaar later, nog steeds drie keer per jaar plaats en skijøring wordt nog steeds gedaan als vrijetijdsactiviteit, soms in eigenzinnige, over-de-top varianten waarin het paard wordt vervangen door een Ski-Doo of een prachtige vintage auto of mogelijk zelfs een helikopter. Uiteindelijk eindigt het gewoonlijk met een drankje en gelach.
Ook op Amerikaanse bodem werd deze sport in verschillende vormen beoefend, naar verluidt had de sport zijn weg overzees in eerste instantie gevonden toen soldaten van de 10e Mountain Division, die in de Alpen gestationeerd waren, teruggekeerden naar huis na de tweede wereldoorlog. Het duurde nog tot de jaren 1980 voordat skijøring werd doorontwikkeld tot het niveau waarop het vandaag de dag wordt beoefend. Het paard galoppeert niet langer op een sukkeldrafje en sleept de racers niet meer in een rechte lijn. In plaats daarvan doen ze het op duizelingwekkende snelheden, door haarspeldbochten, over schansen, door een parcours met slalomhekjes en over de finishlijn, meestal in minder dan 30 seconden en met snelheden van tot wel 40 km per uur - en dat alles met een flinke dosis van het Amerikaanse westen. "Toen ik ongeveer vijf jaar geleden naar St. Moritz ging, hadden de Zwitsers er geen idee van dat we in de Verenigde Staten ook wedstrijden hielden en dat we het op een hele andere manier deden," vertelt Loren Zhimanskova, hoofd van de stichting Skijor International. "Ze dachten dat we gek waren, omdat we cowboys op het paard zetten en een hindernisbaan uitzetten, in plaats van dat we gewoon samen over een parcours raceten."
En hoewel het al spannend is om er als toeschouwer bij te zijn, wordt het pas echt opwindend als je op de ski's stapt, zoals een van de beste skijøring-atleten van het land, Tyler Smedsrud, kan beamen. "Zelfs nu ik het al zo lang doe, is het nog steeds idioot hoe zenuwachtig je bent in de aanloop naar het event en hoezeer de zenuwen oplopen, ondanks dat je het al zo vaak hebt gedaan," vertelt Smedsrud, die in Ouray in Colorado woont. "Het is lastig om de adrenalinestoot en de verslaving te omschrijven, maar ik ben er absoluut aan verslaafd geraakt."
Smedsrud, een ervaren skiër, kwam dankzij een vriend kort nadat hij was afgestudeerd aan de Montana State University bij toeval in aanraking met skijøring. "Ik doe al van jongs af aan mee aan skiwedstrijden, dus door de poortjes gaan en van de schansen af gaan, was geen probleem voor mij," herinnert hij zich. "Met dat touw omgaan, dat was het lastigste. Je moet van onder naar beneden langs het touw bewegen, afhankelijk van of je door een poort gaat. Soms schiet het paard naar links en ga jij naar rechts, dus moet je het touw laten vieren. Als je na de poort niet weer via het touw naar voren gaat, kom je uiteindelijk aan het eind van het touw uit. En ben je daar eenmaal, dan is het voorbij."
Meer dan tien jaar later heeft Smedsrud zijn ambacht geperfectioneerd en ontdekt wie zijn favoriete partners en paarden zijn, waaronder een gespikkelde witte merrie met de naam Derby, die wordt bereden door Sarah McConnell. "Derby kijkt je altijd even streng aan bij de startstreep, alsof ze zegt: 'Verpruts het niet'," zegt hij. "Het lijkt alsof zij nog er meer op gebrand is om te winnen dan Sarah en ik." Samen doen ze mee aan wedstrijden in het kleine circuit aan races in Colorado, Ohio, Wyoming, Utah en Red Lodge, Montana, waar de nationale finalewedstrijd elk jaar in maart plaatsvindt. Deze wedstrijd, die wordt georganiseerd door Kristen Beck en Monica Plecker en nu bekend staat als de langst lopende jaarlijkse skijøring-race, is het hoogtepunt van het drie maanden durende seizoen en een kans voor de community om deze niche-sport te vieren die in de afgelopen jaren een nieuw leven is gaan leiden.
Smedsrud, een ervaren skiër, kwam dankzij een vriend kort nadat hij was afgestudeerd aan de Montana State University bij toeval in aanraking met skijøring. "Ik doe al van jongs af aan mee aan skiwedstrijden, dus door de poortjes gaan en van de schansen af gaan, was geen probleem voor mij," herinnert hij zich. "Met dat touw omgaan, dat was het lastigste. Je moet van onder naar beneden langs het touw bewegen, afhankelijk van of je door een poort gaat. Soms schiet het paard naar links en ga jij naar rechts, dus moet je het touw laten vieren. Als je na de poort niet weer via het touw naar voren gaat, kom je uiteindelijk aan het eind van het touw uit. En ben je daar eenmaal, dan is het voorbij."
Meer dan tien jaar later heeft Smedsrud zijn ambacht geperfectioneerd en ontdekt wie zijn favoriete partners en paarden zijn, waaronder een gespikkelde witte merrie met de naam Derby, die wordt bereden door Sarah McConnell. "Derby kijkt je altijd even streng aan bij de startstreep, alsof ze zegt: 'Verpruts het niet'," zegt hij. "Het lijkt alsof zij nog er meer op gebrand is om te winnen dan Sarah en ik." Samen doen ze mee aan wedstrijden in het kleine circuit aan races in Colorado, Ohio, Wyoming, Utah en Red Lodge, Montana, waar de nationale finalewedstrijd elk jaar in maart plaatsvindt. Deze wedstrijd, die wordt georganiseerd door Kristen Beck en Monica Plecker en nu bekend staat als de langst lopende jaarlijkse skijøring-race, is het hoogtepunt van het drie maanden durende seizoen en een kans voor de community om deze niche-sport te vieren die in de afgelopen jaren een nieuw leven is gaan leiden.
Smedsrud, een ervaren skiër, kwam dankzij een vriend kort nadat hij was afgestudeerd aan de Montana State University bij toeval in aanraking met skijøring. "Ik doe al van jongs af aan mee aan skiwedstrijden, dus door de poortjes gaan en van de schansen af gaan, was geen probleem voor mij," herinnert hij zich. "Met dat touw omgaan, dat was het lastigste. Je moet van onder naar beneden langs het touw bewegen, afhankelijk van of je door een poort gaat. Soms schiet het paard naar links en ga jij naar rechts, dus moet je het touw laten vieren. Als je na de poort niet weer via het touw naar voren gaat, kom je uiteindelijk aan het eind van het touw uit. En ben je daar eenmaal, dan is het voorbij."
Meer dan tien jaar later heeft Smedsrud zijn ambacht geperfectioneerd en ontdekt wie zijn favoriete partners en paarden zijn, waaronder een gespikkelde witte merrie met de naam Derby, die wordt bereden door Sarah McConnell. "Derby kijkt je altijd even streng aan bij de startstreep, alsof ze zegt: 'Verpruts het niet'," zegt hij. "Het lijkt alsof zij nog er meer op gebrand is om te winnen dan Sarah en ik." Samen doen ze mee aan wedstrijden in het kleine circuit aan races in Colorado, Ohio, Wyoming, Utah en Red Lodge, Montana, waar de nationale finalewedstrijd elk jaar in maart plaatsvindt. Deze wedstrijd, die wordt georganiseerd door Kristen Beck en Monica Plecker en nu bekend staat als de langst lopende jaarlijkse skijøring-race, is het hoogtepunt van het drie maanden durende seizoen en een kans voor de community om deze niche-sport te vieren die in de afgelopen jaren een nieuw leven is gaan leiden.
"Het is echt een geweldige combinatie van cowboys en extreem skiën," vertelde Plecker ons over de race die plaatsvindt tegen het adembenemende uitzicht op de Beartooth Mountains. Naast dat zij het evenement organiseren, vinden zowel zij als Beck de tijd om als ruiters mee te doen. "Je laat het paard gaan en het is echt het leukste en spannendste dat er is, omdat er drie individuen samen aan het werk zijn om dit parcours te bedwingen."
Deze samenwerking en het feit dat je voor skijøring zo'n atypische combinatie van unieke, aloude vaardigheden nodig hebt, onderscheiden de sport van het gemiddelde wintervermaak. Daarom blijft de sport ook in populariteit toenemen, zowel voor toeschouwers als voor deelnemers. Wat ertoe leidt dat een aantal mensen, zoals Zhimanskova, aan het lobbyen zijn om de sport opgenomen te krijgen in de olympische winterspelen van 2026 of 2030. "De sport is in de afgelopen tien jaar qua exposure onwaarschijnlijk hard gegroeid," vertelt ze. "Het momentum is er en ik heb veel facetten van de sport gezien die zich op allerlei manieren kunnen blijven ontwikkelen - de invalshoek van de olympische spelen is slechts een daarvan."
- Foto's via Getty Images
- Geplaatst met toestemming van Loren Shimanskova
